kultura enter miesięcznik wymiany idei

Multimedialny festiwal w zamyśle oparty na edynburskim przeglądzie o tej samej nazwie, to impreza o solidnych korzeniach. Obejmuje pięć profili – teatr, taniec, sztuki plastyczne, muzyka, film – na miarę stolicy kultury, którą mianowany został Wrocław na rok 2016. >>

Poświęcony wykluczeniom maltafestival pokazał, że nie jest to proste, jednowymiarowe zjawisko. Zabrakło jednak szukania jego istoty, uniwersaliów i paradoksów, badania konsekwencji – tych negatywnych, jak i pozytywnych. Zamiast tego powstał krótki przegląd wykluczeń. Takie ujęcie tematu nie ma sensu, bo lista nigdy nie będzie pełna. Bardziej zasadne byłoby więc pytanie nie kogo wykluczamy, ale dlaczego.

>>

Festiwalowe święto teatralne zazwyczaj daje możliwość uchwycenia nowych prądów, przemian i tendencji teatralnych.  Podczas tegorocznych Spotkań Teatralnych KLAMRA w Toruniu dało się zaobserwować kilka nurtów, którymi płynie alternatywa. >>

Organizatorzy nakłuwali muzyczny balonik z różnych stron, świadomi, że same spektakle nie są w stanie dać obrazu muzyki w teatrze tańca.  >>

Piętnasta edycja festiwalu Konfrontacje wiązała się z większymi niż dotychczas oczekiwaniami. Ze względu na długoletnią tradycję i jubileuszowy charakter wymagania widzów miały prawo być wyższe niż dotychczas. Twórców i organizatorów czekał więc komisyjny egzamin, przypieczętowujący lata teatralnej tradycji. >>

Jakim przeobrażeniom uległa świadomość tancerzy z plemienia Nuna po tym, gdy udali się w wielką podróż do odległego i nieznanego Wrocławia? Czy paradoksalnie to spotkanie z Innym, które widzom Brave Festival przybliżyło ginącą tradycję, nie przyczyni się do jej szybszego rozpadu w miejscu, skąd pochodzi? W tym właśnie tkwi całe ryzyko międzykulturowych kontaktów – ich długofalowych skutków nigdy nie można do końca przewidzieć i zaplanować. >>

Tegoroczna, jubileuszowa edycja „Kontaktu” nie była zaskoczeniem, zgodnie zresztą z założeniami organizatorów i programatorów, dążących raczej do refleksyjnego podsumowania niż burzy mózgów, trudnej do opanowania i krytycznego opisu. Skoro tak, dlaczego zatem, mimo że było tak przewidywalnie, to jednak wkradło się wiele zdziwienia oraz pojawiło się niemal „tradycyjne” zaskoczenie jurorskim werdyktem? Innymi słowy, jak nie zdumiewa, jeśli zdumiewa? >>

Banalność zła, niejednoznaczność dobra, sfery pogranicza, nieustannego przenikania systemów wartości i aksjomatów, oscylacja ocen i pewników, estetyka zastępująca w refleksji na temat współczesnego świata etykę – podobna problematyka dała się dostrzec we wszystkich spektaklach festiwalu Dialog, opatrzonego hasłem „Wobec zła”.

>>

O ile w ogóle jestem w stanie zaakceptować ideę organizowania międzynarodowego festiwalu teatralnego, to tylko pod jednym warunkiem. Po cóż zapraszać teatry z drugiego końca świata i Europy, jeśli nie po to, żeby pokazać teatr niepomyślany, taki, na który samemu byśmy tu w Polsce tak łatwo nie wpadli? >>

Wyobraź sobie, że dostałeś w spadku po ojcu zbiór jego poezji. Kilkadziesiąt tekstów, którymi chcesz się podzielić z innymi. Możesz to zrobić podczas festiwalu „Miasto Poezji”, bez pomysłu w stylu „sceny otwartej”. Taką sceną był mój mały pokój, do którego przybyło kilkoro zainteresowanych. Czytałem im poezje ojca. >>

Marysia Stokłosa, 'Prawa półkula'

Taniec jako sposób życia, model egzystencji, motor zmian, a zarazem medium, które znakomicie przekazuje wszelkie uwikłania i „przeklęte problemy” współczesności. Odzwierciedlający złożoną tematykę tożsamości, w jej wymiarze indywidualnym (wątki autobiograficzne spektakli), zbiorowym, etnicznym, kulturowym, społecznym… Życie w tańc/u” – tak brzmiało hasło 8. edycji festiwalu „Ciało/Umysł”.

>>

Język i ruch to pojęcia mało kompatybilne a sam teatr tańca często zmusza swoich widzów do zrezygnowania z prób doszukiwania się w choreografii treści. Być może dlatego większość spektakli, które mieliśmy okazję zobaczyć na festiwalu, związek z literaturą miały raczej luźny. Zatem: raczej inspiracja niż interpretacja.

>>

Z ciemności wyłania się uformowany z niewielkich czarnych skrzynek krzyż. Trzej mężczyźni pochylają się nad odwróconymi ku górze pojemnikami i śmieją się. Ich śmiech trwa długo i niepokojąco, to śmiech szyderczy, który z czasem przeradza się w płacz. Nerwowy śmiech przeplatający się z lamentem wypełnia całą salę i staje się preludium do opowiedzianej trzykrotnie opowieści o mitycznym samobójcy. Moment rozpoznania, czyli anagnorosis, to tylko krzyk przerażenia. >>

Czterej podróżnicy stoją w czterech rogach sceny, a każdy gra na jakimś instrumencie ten sam energiczny, lecz chwytający za serce, tradycyjny utwór rosyjski. Rytm wybijają: Oskar Wilde kłapiąc płetwami, krocząc w pełnym stroju płetwonurka z wyciągniętymi przed siebie rękoma, oraz Dorotka, systematycznie wymierzająca sobie policzki. >>

Narzekania na sytuację polskiego tańca współczesnego powtarzają się w tzw. środowisku od lat. Niemal równie długo promocyjną i popularyzatorską „pracę u podstaw” spełnia w tej dziedzinie Fundacja Ciało/Umysł pod kierownictwem Edyty Kozak. Z jej inicjatywy odbywa się Międzynarodowy Festiwal Tańca Współczesnego Ciało/Umysł, oraz Warszawska Noc Tańca. Pierwsza Noc odbyła się przed rokiem, druga zaś – 12 grudnia 2008.  >>

Francis Bacon, Marc Chagall, Ligia Clark, Max Ernst, Wassily Kandinsky, Frida Khalo, Helio Oiticica, Neo Rauch, Stefano Ricci… Imponujący zestaw artystów! To mistrzowie sztuki, których twórczość, bądź rozważania teoretyczne stanowiły inspirację do powstania aż ośmiu z piętnastu spektakli prezentowanych na listopadowych 12. Międzynarodowych Spotkaniach Teatrów Tańca w Lublinie. >>

W tym roku kluczem, według którego ułożono program Spotkań Teatrów Tańca, były „wzajemne inspiracje teatru tańca i sztuk wizualnych: malarstwa, grafiki, rzeźby, fotografii”. Muszę przyznać, że ta ostatnia decyzja wzbudziła we mnie pewne obawy. Czy ograniczenie się do spektakli bliskich jakiemuś „zadanemu” tematowi – w tym wypadku „inspirowanych” sztukami wizualnymi nie odbędzie się ze szkodą dla tej szerokiej palety różnorodności? >>

Niecały miesiąc minął od zakończenia 12. Międzynarodowych Spotkań Teatrów Tańca. To czas wystarczający, by wrażenia się „uleżały”, ale jeszcze nie zaczęły zacierać się w pamięci, Ja proponuję coś innego – podróż w odleglejszą przeszłość, aż do początków Spotkań. >>

Trzynaste „Konfrontacje”, które odbyły się w 2008 roku pod hasłem „Żydzi w teatrze”, mają znaczenie symboliczne. Po latach ten temat powrócił, i tym mocniej zabrzmiał na deskach teatru. Od razu pojawiły się ważne pytania: jak opowiadać o Żydach? Kim oni są? Co znaczą dla przestrzeni naszego życia, naszych miast? Są Inni czy Swoi? >>

W trakcie tegorocznego Festiwalu Dialogu Czterech Kultur w Łodzi, którego tematem i motywem przewodnim był temat ojcostwa, pokazano spektakl łotewskiego reżysera Alvisa Hermanisa Ojcowie, zrealizowany w Schauspielhaus w Zürichu. Przedstawienie to jest zarówno subtelną opowieścią o ojcostwie, jak i niezwykle złożonym wykładem o relacjach między teatrem i rzeczywistością. >>

Ustawienie ludzi pokazujących „fragment swojego życia” na teatralnej scenie pełnej mikrofonów i kolorowych świateł dodatkowo utrudnia zachowanie odpowiednich granic.Mimo festiwalowego hasła, obcowanie z prawdziwym rytuałem, przystosowanym do formy widowiska, okazało się niemożliwe. Udało się przybliżyć jedynie cytaty i fragmenty. >>

W jakiej sytuacji jest dziś polski teatr tańca? Postaram się odpowiedzieć na to pytanie, z perspektywy krytyka teatralnego, który od kilku lat z uwagą przygląda się temu zjawisku, chce je zrozumieć i docenić. Nie roszczę sobie prawa do obiektywizmu, lecz podejmuję próbę na wskroś subiektywnej syntezy. >>

Niektóre festiwale łowią głęboko, są otwarte na poszukiwania, inne stawiają na gwiazdy i gwiazdeczki, które gwarantują komercyjny sukces, a jeszcze inne w tym chwiejnym nadmiarze doszukują się stabilnych wartości artystycznych. Coraz częściej zdarza się, że organizatorzy budują program, kierując się zasadami rynkowymi, tak, by zainteresowana osoba miała wrażenie szerokiego wyboru, który w rzeczywistości może być tylko pozorny. >>

W jakiej sytuacji jest dziś polski teatr tańca? Postaram się odpowiedzieć na to pytanie, z perspektywy krytyka teatralnego, który od kilku lat z uwagą przygląda się temu zjawisku, chce je zrozumieć i docenić. Nie roszczę sobie prawa do obiektywizmu, lecz podejmuję próbę na wskroś subiektywnej syntezy. >>

Jestem przeszczęśliwy, że tamte lata przeżyłem intensywnie z teatrem, teatrem dla mnie wtedy z dużej litery. Wiem, że uczestniczyłem w czymś szalenie ważnym, co na dodatek – do czego przyłożyłem ręki – uległo mitologizacji. Jednak – tak sobie dziś myślę – istnieje też pewna sfera spraw pokrytych po trzydziestu z górą latach wstydliwym milczeniem, której skorupę warto wreszcie naruszyć. >>