Natchnienie przychodzi z różnych miejsc. Czasem nawet wyłania się spod ziemi. Gdyby jeden papież nie wysłał Michała Anioła na miejsce prac wykopaliskowych i artysta nie ujrzał na własne oczy odnalezioną rzeźbę Grupy Laokoona, już z takim zachwytem nie oglądalibyśmy dziś Kaplicy Sykstyńskiej. Ale kto dziś jeszcze dostrzega misję w mecenasach, promotorach, kuratorach i innych powierniczkach współczesnej kultury? Kto nadaje ton? Tylko rynek, pieniądz? 

Francuski pisarz i pilot wojenny zauważył, że tworzyć to również pomylić krok w tańcu. Może i tak, byle sztuka błędów nie nadawała tonu.

A pamiętacie film Felliniego ku chwale stolicy Italii? W pędzie miejskich sekwencji trafiamy za kamerą na budowę metra w wiecznym mieście. Wraz z robotnikami przebijającymi ścianę, wchodzimy do dawnego rzymskiego domu pełnego barwnych fresków. Szlachetne rysy niczym z fajumskich portretów przepatrują nas na wskroś migdałowym spojrzeniem. Podziw nad tak niezwykłym znaleziskiem trwa zaledwie chwilę. Oto przez wywiercone mury do dawnego domostwa sprzed dwóch tysięcy lat wnika podmuch powietrza i błyskawicznie niszczy dopiero co odkryte freski. Zastygamy przy ekranie, nie będąc w stanie zatrzymać przepływu wiatru; pozostaje nam tylko energetyczny wirujący ruch. W końcowej scenie kolumna motocykli objeżdża główne zabytki miasta i wyjeżdża na autostradę, zostawiając w oddali dostojne ślady historii.

I my jesteśmy świadkami żywiołu niszczącego piękno, utrwalony kanon, podstawowe wartości. Nie musimy jednak pozostawać więźniami ekranu.

Kiedyś wszystkie drogi wiodły do Rzymu. Dzisiaj zamarzają w Kijowie i wszystkich miastach atakowanej Ukrainy.

Jakim się obudzisz, świecie, tej wiosny? Ten, kto jeszcze nie pojął, że ta wojna odmieniła nas wszystkich, niech się przebudzi, bo nietrwały jest żywot  w iluzji. I zostanie starty jak te drogocenne freski.

Polecamy Państwa uwadze akcję pod auspicjami Serhija Żadana Zbiórka na Chartię oraz zimową akcję Ciepło dla Ukrainy>

Aleksandra Zińczuk
redaktor naczelna

Kultura Enter
26 stycznia 2025