Strona główna/GDAŃSK 2016 – WNIOSKI

GDAŃSK 2016 – WNIOSKI

1. Kto był inicjatorem zgłoszenia miasta do konkursu o tytuł ESK 2016?

Grupa osób i animatorów kultury, w tym z Nadbałtyckiego Centrum Kultury, która przekonała miasto do ogłoszenia konkursu na strategię starań o tytuł i oficjalnego zgłoszenia Gdańska do starań. Inicjatywę podjęło i zgłoszenia dokonało Biuro Prezydenta ds Kultury.

2. Czy urząd miasta przeznaczył na starania o tytuł ESK 2016 środki finansowe? Jeśli nie, jak starania były finansowane?

Urząd przeznaczył budżet 3 mln rocznie na działania merytoryczne i funkcjonowanie biura koordynującego starania. Biuro miało możliwość pozyskiwania środków także z innych źródeł – udało się pozyskać wsparcie barterowe mediów, środki prywatne i ministerialne na projekty realizowane w ramach starań.

3. Jaka była forma biura ds. ESK 2016? Jak została powołana, kto ją tworzył?

Biuro przez trzy lata było spółką jawną (2016 Management), powołaną w wyniku rozstrzygnięcia międzynarodowego, otwartego konkursu na strategię starań o tytuł ESK 2016. W skład zespołu wchodzili  autorzy zwycięskiej strategii, inni doświadczeni animatorzy kultury. Biuro nie tylko realizowało starania bezpośrednio związane ze staraniami, ale było również producentem wydarzeń kulturalnych, które zostały zainicjowane w ramach starań. W marcu 2011 roku, na trzy miesiące przed finałem konkursu, spółka została przekształcona w samorządową instytucję kultury Gdańsk 2016.

4. Które z biur nadzorowało proces kandydowania do tytułu ESK 2016?

Z ramienia UMG: Biuro Prezydenta ds Kultury

5. Jakie grupy były zaangażowane przy przygotowywaniu kandydatury miasta do tytułu ESK 2016?

Środowiska artystyczne, artyści i animatorzy indywidualni. Grupy tzw sektorowe: ds przeciwdziałania wykluczeniom, ds edukacji, tzw Rada Młodych, grupy biznesu, ds turystyki, sportu etc. Ludzie zaangażowani w sprawy społeczne, fundacje zajmujące się wolontariatem, wolontariusze.

6. Czy w starania o tytuł ESK 2016 zaangażowali się mieszkańcy?

Tak. Mieszkańcy angażowali się między innymi poprzez zgłaszanie projektów do banku pomysłów, uczestnictwo w inicjatywach kulturalnych w ramach starań.  Prowadziliśmy badania dotyczące poparcia mieszkańców dla starań Gdańska i metropolii – poparcie wyraziło 87% respondentów (badanie przeprowadzane na próbie reprezentatywnej).

7. Czy kandydowanie o tytuł ESK 2016 coś zmieniło w mieście? Co?

Przede wszystkim nastąpiły zmiany na poziomie zarządzania kulturą oraz strategii kultury. Wzrosła świadomość roli kultury w rozwoju miasta i znaczenia powiązań sfery kultury z innymi sferami zarządzania miastem, przestrzenią miejską, sprawami społecznymi. Zmieniły się na przykład wytyczne dotyczących programów grantowych, kryteria przyznawania funduszy. Poprawiła się  współpracy różnych wydziałów miasta (kultura i promocja, kultura i sprawy społeczne, kultura i rewitalizacji itd.).

Na poziomie postrzegania kultury utrwaliło się postrzeganie kultury jako realnej siły wpływającej na zmiany w wielu obszarach życia miasta, na gospodarkę, zachowania społeczne, aktywność, na wizerunek. Ma to odzwierciedlenie  w wysokości i rozkładzie środków przeznaczanych na kulturę.

W realizowanych przez Uniwersytet Gdański badaniach oceniających różne sfery działalności samorządu miejskiego, da się zauważyć poprawę oceny oferty kulturalnej przez mieszkańców w latach 2007-2011.

Gdańsk po konkursie ESK to miasto z nowymi wydarzeniami i projektami kulturalnymi i społecznymi, z Kolekcją Malarstwa Monumentalnego na  Zaspie, z Lokalnymi Przewodnikami i Przewodniczkami”, z nowymi festiwalami miejskimi: Narracje, Europejski Poeta Wolności, Arts & Science, z akcją Streetwaves w najbardziej zapomnianych i “niescenicznych” miejscach w Gdańsku. Z festiwalem Alternativa i niezwykłą przestrzenią  odzyskaną dla sztuki jaką jest hala 90B na terenach postoczniowych.

Wierzę w znaczenie przywróconych do dyskursu publicznego wizji miasta: Młodego Miasta – nowego centrum miasta z życiem kulturalnym skupiającym się wokół Instytutu Sztuki Wyspa i Europejskiego Centrum Solidarności, centrum europejskiej debaty o wolności i solidarności, wizje rozwoju dla kolejnych dzielnic: Nowego Portu, z nową Łaźnią, Śródmieścia, Dolnego Miasta, wizją rewitalizacją nabrzeży, dzięki której Gdańsk znowu odwróci się “do” wody.

Podsumowując, kandydowanie zmieniło myślenie o kulturze w Gdańsku, na przykład o roli projektów odbywających się w dzielnicach, o związkach aktywności kulturalnej i społecznej. Kandydowanie wzmocniło też wiarę w możliwości realizowania nowych, świeżych pomysłów.

8. Czy nastąpiła integracja środowisk? Jeśli nie, dlaczego?

O integracji środowisk możemy mówić na kilku poziomach. Udało się doprowadzić do kilku projektów przeprowadzanych we współpracy kilku instytucji lub instytucji i innych podmiotów. Stało się tak przy festiwalu Narracje i Streetwaves, mam nadzieję, że są to partnerstwa strategiczne. Udało się zmobilizować środowiska w decydujących chwilach starań do współdziałania: czy na stałe? Trudno w tej chwili zawyrokować. Lepiej mówić nie tyle i silnej integracji już teraz, co stworzeniu dobrych podstaw do integracji. Na pewno różne środowiska lepiej się poznały przy okazji starań, wypracowane zostały kanały komunikacji (tu widzimy ważną rolę naszej instytucji w byciu mediatorem pomiędzy np. pomiędzy indywidualnymi artystami a samorządem, między środowiskiem akademickim i artystycznym itd.)

W sposób naturalny wola współdziałania po zakończeniu konkursu, osłabła. Szansą na jej ożywienie jest kontynuacja wielu projektów zainicjowanych w czasie starań i podtrzymanie debaty na temat kierunków rozwoju kultury w Gdańsku

Wyznaniem jest znalezienie odpowiedniej formy dla wyartykułowania postulatów i propozycji środowiska. Gdańsk nie poszedł drogą kongresów, ale może nie jest to jedyna droga wprowadzanie zmian w polityce kulturalnej.

9. Czy nastąpiło określenie celów po staraniach o tytuł ESK 2016?

Określenie celów nastąpiło przede wszystkim w czasie starań – celów strategicznych, przy których uzyskanie tytułu było narzędziem, a nie celem samym w sobie. Obecnie cele te mają zostać wdrożone w całościową strategię rozwoju miasta, i w strategię kultury miasta.

10. Czy wytworzono w trakcie/ po staraniach o tytuł ESK 2016 narzędzia zmiany?

Z pewnością jednym z takich narzędzi jest świadoma polityka miasta dotycząca wprowadzania drobnych zmian w finansowaniu podmiotów i inicjatyw kulturalnych, wprowadzeniu tzw. funduszu mobilności. Te zmiany na różnych polach przyczyniają się do poprawy jakości zarządzania kulturą.

Narzędziem zmiany, gwarantem trwałości procesów zainicjowanych w czasie konkursu, jest funkcjonowanie Instytut Kultury Miejskiej. Zmiany będą wzmacniane poprzez regularne i kompleksowe projekty badawcze w ramach Obserwatorium Kultury, poprzez inicjowanie debat i realizowanie projektów i wydarzeń.

Kolejnym narzędziem zmiany będzie wdrożenie opracowanego w czasie starań systemu ewaluacji zarówno samych wydarzeń, jak i działalności osób zarządzających podmiotami kultury.

Narzędziem, które obecnie wymaga opracowania, są nowe sposoby konsultacji środowiskowych. Trzeba stworzyć inne niż w czasie starań sposoby komunikacji, nie polegające, co było naturalne w czasie starań, na akcyjności.

11. Czy po ogłoszeniu wyników konkursu pozostał w mieście „zespół dowodzący” czyli ludzie, którym zależy na kulturze, aktywiści / animatorzy? Jaką postawę przyjęli urzędnicy?

Tak, tu został doceniony cały zespół mając możliwość kontynuowania działań w formie instytucjonalnej. Dziś Instytut Kultury Miejskiej ma statutowe cele nie różniące się od tych, jakie zostały określone w trakcie starań (poza kwestiami dotyczącymi samego konkursu). Opisując postawę urzędników w szerszym kontekście: nie nastąpiło u nas zjawisko „odwrócenia” się urzędników od ludzi kultury. Miasto jest tak samo przychylne nowym inicjatywom, jak było w czasie starań. Podobnie udało się utrzymać dobry klimat współpracy między różnymi sektorami. Pytanie, czy uda się zachować ten wypracowany w czasie starań kapitał zaufania.  Wypracowanie tego kapitału nie było łatwe.

12. Czy bez kandydowania o tytuł ESK 2016 nastąpiła by zmiana/progres/regres w podejściu do kultury w mieście?

Można pokusić się o hipotezę, że bez kandydowania mielibyśmy do czynienia ze stagnacją w podejściu do kultury, o ile nie regresem.  Pytanie jakiego teraz sobie zadajemy, to na ile pozytywne zmiany, które zaszły dzięki kandydowania są trwałe.

Jestem przekonana, że jednak podejście zmieniło się i to znacznie. Ma to związek z samym procesem kandydowania ale też z osobą Dyrektora Biura Prezydenta ds Kultury, Anną Czekanowicz, która była bardzo mocno, bezpośrednio zaangażowana w proces starań.

Być może sytuacja, jaka zdarzyła się w Łodzi czy Poznaniu czyli nie wejście do finałowej piątki, mogło wpłynąć w sposób trudny do przewidzenia i na przykład bardzo mobilizujący środowiska kulturalne do wzmożonej  aktywności. Możemy sobie jednak wyobrazić taki scenariusz, w którym nie przejście do finału skutkuje rozczarowaniem i frustracją, za którą nie idzie mobilizacja środowiska. To także scenariusz jaki miał miejsce w kilku miastach.

13. Czy miasto coś skorzystało na tych staraniach?

Wśród korzyści mogę wymienić: zmiany w podejściu do zarządzania kulturą, bogatszy kalendarz wydarzeń, nowe zjawiska (współpraca, projekty dzielnicowe) i nowe  realizowane projekty, zmiany w postrzeganiu miasta (także dla samych mieszkańców i środowiska kulturalnego). Dojście do finału starań wzmocniło wizerunek Gdańska jako miasta kultury (do dziś jednak jest to wizerunek niedostatecznie utrwalony tak wewnętrznie jaki i na zewnątrz).

14. Czy budżet na kulturę po wpływem kandydowania o tytuł ESK 2016 zmienił się w mieście?  Jak?

Tak, budżet Gdańska na kulturę został w czasie starań i opracowania wniosku konkursowego oszacowany na osiągnięcie poziomu 6% całkowitego budżetu miasta w perspektywie do 2016 roku. Obecnie miasto ten realizuje to założenie (choć możemy mówić na razie wyłącznie na przykładzie 2012 roku) i deklaruje wypełnienie zobowiązania. Co zwłaszcza w obliczu trudnej sytuacji budżetowej miast, jest osiągnięciem.

Wypełniała: Aleksandra Szymańska – Dyrektor Instytutu Kultury Miejskiej (dawniej Gdańsk 2016)



Zobacz także:Archiwum IKM – Gdańsk ESK  2016Uchwała ws. powołania instytucji Gdańsk 2016Uchwała ws. powołania IKM